Võ sư Hàn Bái - Hàn Bái Đường

Hàn Bái (1889-1928), tên thật là Lê Văn Bái.

Hàn Bái có hai bạn đồng môn là Bảy Mùa và Ba Cát. Ba vị võ sư Hàn Bái, Ba Cát, Bảy Mùa được giới hâm mộ võ thuật đời sau gọi là "Tam Nhật" (ba mặt trời), vì các vị này đã có công khôi phục truyền thống luyện tập võ thuật tại Việt Nam vào đầu thế kỷ XX. Xuất thân từ một gia đình danh gia vọng tộc, thân phụ làm quan đến chức lãnh binh. Thuở nhỏ ông được phụ thân truyền thụ võ công. Là một cậu bé tư chất thông minh, ông sớm xuất lộ một tài năng xuất chúng, chẳng bao lâu đã tiếp thu được cái sở học của thân phụ và nổi tiếng là một thanh niên tinh thông võ nghệ.

Dạo đó, người Pháp khởi công xây dựng tuyến đường sắt nối liền thủ phủ tỉnh Vân Nam là Côn Minh với cảng Hải Phòng, biến Hải Phòng thành một ngõ ra biển cho các sản phẩm của vùng đất Vân Nam trù phú này. Mặt khác, với những người trẻ VN đam mê võ thuật thì Trung Hoa vốn là đất nổi tiếng với các bậc kỳ tài trong giới võ lâm, những quyền sư cái thế như Dương Trừng Phủ, Hoàng Phi Hồng...

Rất nhiều chàng trai Việt đã lên đường theo ngả Vân Nam tầm sư học đạo. Chàng trai trẻ Lê Bái là một người trong số họ. Làm thân trai trong thời ly loạn, Lê Bái đã sớm nhận thức được mình không thể kế tục binh nghiệp của thân phụ, anh bèn xin vào làm nhân viên Sở Hỏa xa tại thủ phủ tỉnh Vân Nam để tìm cơ hội trau dồi võ nghệ.

Thời may, có người mách bảo ở Phước Kiến có một vị võ quan, giữ chức giáo đầu, nổi tiếng là bậc danh sư. Chàng liền xin nghỉ việc, lên đường ra miệt Phước Kiến tìm đến nhà tướng quân họ Lý. Vốn là một võ sư lão luyện giang hồ, Lý quân chỉ cần thoáng qua nhận ra nơi chàng trai Việt những tố chất hơn người. Trước khi thu nhận chàng làm đệ tử, Lý Quân vui lòng cho phép Lê Bái lãnh giáo một vài chiêu mở rộng tầm mắt.

Hết sức tự tin, Lê Bái nhảy tới xuất chiêu “Hắc hổ xuyên tâm” dùng ngũ trảo chộp vào ngực vị quyền sư. Chàng định bụng nếu Lý quân dùng tay đỡ gạt thì lập tức sẽ đạp lên chân đối thủ, đồng thời lách người đánh tiếp đòn “Thanh xà nhập động” vốn là ngón sở trường lâu nay của mình.

Không ngờ, thoắt cái Lý quân ngã người ra sau, xuống tấn chân trái, xoay người dùng tay trái vuốt theo cánh tay ra đòn của Lê Bái và nắm lấy tay áo đối thủ kéo tới trước. Đồng thời ông dùng chân phải quét một thức tảo địa vào chân trái của đối phương khiến Lê Bái văng xa mấy trượng, tay chân trầy trụa, rướm máu.

Lý phu nhân thấy vậy liền lật đật chạy ra đỡ Lê Bái vào nhà chăm sóc. Từ đó, Bái lạy Lý quân làm sư phụ và được hai ông bà nhận làm con nuôi ở luôn trong nhà. Lê Bái được hai vợ chồng quyền sư họ Lý hết lòng dạy bảo. Chàng cũng kết tình thâm giao với người con trai của hai ông bà, vốn đồng trang lứa với chàng. Thấm thoát đã ba năm trôi qua, vừa tài trí hơn người vừa khổ công tu luyện, lại được sự tận tình truyền thụ của hai vợ chồng họ Lý, và sự chỉ giáo của những bậc quyền sư giao du với Lý quân nên Lê Bái trở thành một tay cao thủ lừng danh vùng Phước Kiến.

Thế rồi một buổi chiều, sau giờ luyện công, Lý quân gọi Lê Bái vào, nói:- Võ công của ta chỉ có bấy nhiêu. Ta đã truyền hết bí quyết của ta cho con. Ta cảm thấy hài lòng vì con đã phần nào công thành danh toại. Nhưng biển học mênh mông, rừng võ điệp trùng, con còn phải tiến xa hơn nữa...

Ông đến bên bàn tứ bửu, cầm phong thư đưa cho Lê Bái:- Con hãy trở lại Vân Nam tìm trao cho ông Triệu Quang Chảo. Ông là bạn chí cốt của ta nhưng so về võ nghệ thì ta chỉ là hàng hậu bối thôi. Ông ta là bậc danh gia của phái Thiếu Lâm.

Ý thầy đã quyết, Lê Bái bèn ngậm ngùi bái tạ sư phụ, sư mẫu để trở lại Côn Minh.Kể từ dạo đó, bước chân giang hồ phiêu lãng của danh sư họ Triệu luôn có chàng trai đất Việt dõi theo. Lê Bái miệt mài theo thầy học đạo cho mãi đến năm 1918 thì trở lại quê nhà.

Như tất cả những ai đã từng bôn ba nơi đất khách quê người, dày công tu luyện đến công thành danh toại, ông Lê Bái ôm ấp hoài bão đem sở học ra truyền lại cho tuổi trẻ đất nước. Nhà đương cuộc Pháp lúc bấy giờ không cho phép mở trường dạy võ, không cho các hội võ hoạt động. Để phổ biến tuyệt nghệ của mình, các bậc danh sư, các tay cao thủ chỉ còn cách trở thành gia sư hay ẩn mình trong các bang hội của người Hoa, hoặc nơi thâm sơn cùng cốc, hoặc sống đời lang bạt kỳ hồ rày đây mai đó.

Ông Lê Bái do sinh trưởng trong một gia đình danh gia quyền quí không phải lo chuyện miếng cơm manh áo, mà còn nuôi học trò trong nhà mình. Tính ông hào phóng và cương trực, giao du rộng rãi và nghiêm khắc với học trò. Ông cũng rất thận trọng trong việc truyền thụ võ công. Thời gian theo các vị thầy ở vùng Hoa Nam, ông đã học được ngón tuyệt kỹ điểm huyệt. Theo lời kể của đại sư Vũ Bá Oai, cao đồ và là con nuôi của ông, ông nói chỉ dạy tuyệt nghệ này cho đệ tử nào đạo đức hơn người và đã thành thân, yên bề gia thất.

Không may ông đã sớm thất lộc, chính vì lý do đó mà ngón tuyệt kỹ này đã bị thất truyền, không được lưu lại trong di sản võ học của cụ Hàn Bái. Trong suốt 10 năm hành hiệp giang hồ và chấn hưng võ đạo, ông đã lập được nhiều kỳ công nên được người đương thời xưng tụng là Hàn Bái. Và khi ông đã ra người thiên cổ thì hậu thế đã tôn ông là một bậc tôn sư của võ lâm, liệt ông vào hàng “Tam Nhật” cùng với ông Ba Cát và Bảy Mùa cũng là hai đệ tử của quyền sư Triệu Quang Chảo.

Ông mất ngày mồng 6-3-1928, hưởng dương 40 tuổi. Vì ông mất sớm, tài nghệ của ông ít người hấp thu được. Trưởng tràng đời thứ nhất của Hàn Bái Đường là ông Nguyễn văn Đắc. Sau khi ông Đắc lên Lạng Sơn thì trách nhiệm được trao lại cho ông Vũ Bá Oai.

Cuối thập niên hai mươi, ông Oai vào miền Nam với ý nguyện truyền bá môn võ thuật Hàn Bái tại đây. Thời gian đầu do chưa có điều kiện, ông chỉ thâu nhận một số ít môn đồ đến luyện tập tại tư gia. Đó là nhóm cao đồ đầu tiên gồm các ông Mai văn Khuê, Đỗ Dư Ánh, Trương Minh Lắm, Huỳnh văn Mĩ. Sau đó là nhóm các ông Nguyễn Anh Tài, Vưong Quan Ba…

Năm 1950 ông Oai đúng tên xin mở Hàn Bái Đường tại Sài gòn với thành phần trưởng tràng Huỳnh văn Mĩ, huấn luyện viên chính Nguyễn Anh Tài, phụ tá huấn luyện viên Mai văn Khuê và Vưong Quan Ba. Trong thời gian hoạt động của Hàn Bái Đường ở Sài Gòn, các ông Nguyễn Anh Tài, Mai văn Khuê và Vương Quan Ba trực tiếp đứng sân thường xuyên. Về sau khi Hàn Bái Đường đưa cả Nhu Đạo và Hiệp Khí Đạo vào chương trình huấn luyện, ông Huỳnh văn Mĩ rút khỏi Hàn Bái Đường vì ông cho rằng chương trình huấn luyện ôm đồm đó sẽ làm chậm sự phát triển của môn phái. Thật vậy, trong số võ sinh Hàn Bái Đường trước kia, sau khi võ đường ngưng hoạt động vào năm 1960, đã không có ai đủ khả năng để chính thức truyền dạy quyền thuật Hàn Bái, trừ một trường hợp ngoại lệ hiếm hoi là anh Hà Kim Danh, hiện đang ở nam California, còn nắm đầy đủ nhất những gì đã học được ở Hàn Bái Đường*. Trong khi đó một số môn sinh Hàn Bái Đường lại rất thành công, thành danh ở những võ phái khác như võ sư Đặng Thông Phong, Nguyễn Long Vân….Điều đó giải thích tại sao Hàn Bái Đường vắng bóng khá lâu trong làng võ thuật Việt Nam cũng như ở hải ngoại. Năm 1960, Hàn Bái Đường ngưng hoạt động.

Sau khi rút khỏi Hàn Bái Đường, ông Huỳnh văn Mĩ vẫn tiếp tục hướng dẫn cho một số môn đồ tại tư gia. Năm 1983, một số môn đồ của ông bắt đầu chính thức phổ biến võ thuật Hàn Bái tại Sài Gòn (Câu Lạc Bộ 2/9 Quận Tân Bình).

Sau hai mươi năm gián đoạn, võ thuật Hàn Bái sống lại dưới một tên mới: Thiếu Lâm Hàn Bái, và sau này là Hàn Bái Kung Fu ở hải ngoại. Từ Hàn Bái Đường đến Hàn Bài Kung Fu, sự khác biệt không chỉ ở tên gọi mà còn ở những cải biến, bổ sung từ kỷ thuật cho đến cách huấn luyện. Có thể nói hơn nửa chương trình huấn luyện hiện nay của bộ môn là công trình bổ sung sau này của thầy Huỳnh văn Mĩ cùng các cao đồ của ông. Ngay cả những bài quyền cũ cũng được cải biên lại cho ngắn gọn và thực dụng hơn. Từ những thay đổi khác biệt đó, để tránh những ngộ nhận có liên quan đến Hàn Bái Đường, thầy Huỳnh văn Mĩ đã xin được từ chối tiếp nối chức vị chưởng môn Hàn Bái Đường theo ý của sư phự Vũ Bá Oai, đồng thời xin phép được thành lập võ phái Hàn Bái Kung Phu để tiếp tục bảo tồn và phát huy quyền thuật Hàn Bái.

Từ cuối năm 1993, một cao đồ của ông Huỳnh văn Mĩ là võ sư Nguyễn Việt Bằng mở một lớp võ ở vùng Silver Spring, tiểu bang Maryland. Sau đó vào tháng 12 năm 1994, một lớp võ khác được mở cho gia đình Phật tử chùa Giác hoàng ở Washington D.C. Vào mùa xuân 1997, thêm một lớp Hàn Bái Kung Fu nữa khai giảng ở vùng Gaithersburg, Maryland.

Năm 1997, võ sư Đặng Thông Phong được cụ Vũ Bá Oai ủy quyền mở lại Hàn Bái Đường ở miền Nam California. Tiếc thay, lớp võ Hàn Bái Đường này chỉ hoạt động được vài tháng rồi ngưng cho đến nay.

Vào năm 1999, vì lý do sức khỏe, chưởng môn đời thứ nhất của Hàn Bái Kung Fu là thầy Huỳnh văn Mĩ, khi đó đã 88 tuổi, quyết định truyền chức vị chưởng môn lại cho võ sư Nguyễn Việt Bằng, người đã phổ biến quyền thuật Hàn Bái từ năm 1983 ở Sài gòn và tiểu bang Maryland miền Đông Bắc Hoa Kỳ từ cuối năm 1993. Thầy Huỳnh văn Mĩ qua đời tại miền nam California vào năm 2004, hưởng thọ 93 tuồi. Đại võ sư Vũ Bá Oai cũng đã thất lộc trước đó 3 năm hưởng thọ 100 tuổi.

Sinh hoạt của bộ môn Hàn Bái Kung Fu tại Maryland không chỉ gói gọn trong phạm vi lớp võ mà còn bành trướng vào học đường qua chương trình dạy võ sau giờ học cho học sinh (after-school martial arts program). Bắt đầu từ mùa thu năm 2005, chương trình này đã gây tiếng vang lớn tích cực trong cộng đồng và được giới chức địa phương đánh giá là một trong những chương trình ngoại khóa thành công nhất trong toàn quận Montgomery. Cho đến nay chương trình này vẫn liên tục nhận được sự tài trợ của chánh quyền địa phương.


Được sự đồng ý và khuyến khích của các sư phụ đặc biệt là Chưởng môn Nguyễn Việt Bằng và với mục đích tiếp tục bảo tồn và phát huy kỹ thuật Hàn Bái tại Việt Nam, năm 2007 nhóm huấn luyện viên bao gồm Vũ Chân Hy Vũ và Lưu Quốc Khang đã mở một câu lạc bộ để hướng dẫn các kỹ thuật Hàn Bái tại trường Du lịch Khôi Việt vào các buổi sáng cuối tuần. Đa số các môn sinh ở đây là học viên của trường và con em các thân hữu của Hàn Bái. Từ 2012 cho đến nay, câu lạc bộ Hàn Bái chuyển hoạt động về trung tâm ngoại ngữ Anh Văn Hội Việt Mỹ. Các kỹ thuật được hướng dẫn tại đây cũng không ngoài những kỹ thuật đặc thù của môn phái bao gồm: các bài quyền đặc trưng, các bài đối luyện, Mai hoa thung, kỹ thuật thủ pháp, bộ pháp, cước pháp, giao đấu và các bài tập hít thở dưỡng sinh. Qua quá trình gần 8 năm hoạt động, câu lạc bộ Hàn Bái đã từng bước phát triển vững vàng nhờ tâm huyết của ban huấn luyện và sự hỗ trợ tích cực về mặt tổ chức và kỹ thuật của sư phụ Huỳnh Văn Lộc, một trong những cao đồ của đại sư phụ Huỳnh Văn Mĩ - Chưởng môn đời thứ nhất Hàn Bái Công Phu. Câu lạc bộ Hàn Bái với phương châm hoạt động phi lợi nhuận thực sự là một sân chơi cuối tuần không những cho các bạn thanh thiếu niên, mà còn là nơi tập luyện để giúp cho mọi người nâng cao sức khỏe, lòng tự tin, giảm căng thẳng và còn có thể tự bảo vệ bản thân và gia đình lúc cần thiết.

Nguồn: tuoitre & hanbaikungfu